De bedrijfsarts overschat? Tijd voor een eerlijk gesprek

20 oktober 2026

De heilige koe van het verzuim

Werkgevers wachten te vaak op de bedrijfsarts, terwijl het verzuim allang had kunnen dalen. Dat is geen verwijt aan de arts. Het is een verwijt aan een systeem dat één professional tot spil van alles heeft gemaakt.

Vraag een gemiddelde HR-manager wat de aangewezen professional is voor aanpak van ziekteverzuim en het antwoord is vaak: “de bedrijfsarts”. Vraag wat er misgaat en je hoort iets anders: “we wachten weken op een spreekuur”, “de terugkoppeling is vaag”, “de arts is niet bereikbaar”. Die twee antwoorden passen niet bij elkaar. Daar begint dit stuk.

Wat de markt ziet: schaarste die niet weggaat

De markt heeft het antwoord al gegeven: er zijn te weinig bedrijfsartsen en dat wordt niet snel beter. In Nederland werken ongeveer 1.700 bedrijfsartsen voor ruim 9,5 miljoen werkenden (HR Praktijk). In 2010 waren er nog 2.153 geregistreerd (Stolwijk Kennisnetwerk). Tegelijk blijft het verzuim hoog. Het CBS meette in het eerste kwartaal van 2026 een verzuim van 5,8%, ruim boven het langjarig gemiddelde van 5,0% sinds 1996 (CBS).

De gevolgen voelt elke werkgever:

  • Wachttijden lopen op. Uit onderzoek van HR Navigator onder 1.000 werkgevers bleek dat medewerkers vaak pas na 4 tot 5 weken een bedrijfsarts zagen, waar dat eerder 1 tot 2 weken was (HR Praktijk).
  • Elke week kost geld. Hetzelfde onderzoek rekent met gemiddeld 400 euro per verzuimdag. Vier weken wachten is dan al snel 8.000 euro, nog voor er iets is gebeurd.
  • De markt past zich aan. Arbodiensten zetten massaal in op taakdelegatie, praktijkondersteuners en casemanagers. Niet uit idealisme, maar uit noodzaak.

De conclusie die veel werkgevers nog niet trekken: als het systeem nu al draait op teams om de arts heen, waarom denken we dan nog steeds in “de arts”?

Wordt de rol overschat? Ja, en vooral door werkgevers zelf

De bedrijfsarts wordt niet overschat in kennis, maar in invloed. Hij of zij ziet een medewerker een paar keer per traject. Het verzuim wordt bepaald in de dagen en gesprekken daartussen. Kijk naar wat de wet echt bij de arts legt. Deze taken blijven voorbehouden aan de bedrijfsarts (HR Praktijk):

  • Het vastleggen van medische feiten in het dossier;
  • Het eindoordeel over belastbaarheid;
  • De prognose van beperkingen;
  • Het actueel oordeel.

Dat is wezenlijk werk. Maar het is een klein deel van wat een verzuimtraject laat slagen of mislukken. Wat er verder telt:

  • Het eerste gesprek tussen leidinggevende en medewerker, vaak binnen een paar dagen.
  • Het contact houden in week twee, drie en vier, als de medewerker thuis zit.
  • Verzuimoorzaak: een specialist die na de eerste ziekteweek al de oorzaak bepaalt en een interventievoorstel doet.
  • Passend werk vinden, iets wat door een interventie aangepakt moet worden.
  • Conflicten en werkdruk benoemen, die achter een groot deel van het psychisch verzuim zitten.

Geen van deze vier vraagt om een arts. Ze vragen om iemand die snel, helder en regelmatig contact heeft. Wie alles ophangt aan het spreekuur, besteedt het belangrijkste deel van het traject uit aan de wachtkamer. De ongemakkelijke vraag aan werkgevers: gebruikt u de bedrijfsarts als expert, of als excuus om zelf nog niets te hoeven doen?

De kracht zit in het team

Verzuim is zelden alleen een medisch probleem. Het is een mix van gezondheid, werk, verhoudingen en thuissituatie. Daar past geen solist bij, maar een team met een duidelijke regie.

RolWaar de kracht zitWanneer inzetten
LeidinggevendeKent de medewerker en het werk, kan direct schakelenDag 1 en elke week daarna
CasemanagerHoudt het tempo, de afspraken en het dossier bijVanaf de eerste melding
TriagistSnel scheiden van medisch en niet medisch verzuim (demedicaliseren)Na de eerste ziekteweek
BedrijfsartsMedisch oordeel, belastbaarheid, prognoseOp de momenten die er medisch toe doen
Psycholoog / coachSnelle hulp bij stress, overbelasting, rouwZodra de leidinggevende merkt dat het niet goed gaat en/of de werknemer dit aangeeft (bij voorkeur preventief)
ArbeidsdeskundigePassend werk, functie-aanpassing, spoor 2Bij twijfel over terugkeer in eigen functie of aanpassing van het werk
Pre-mediationVoordat een situatie formeel escaleertVerandering van gedrag, onderhuidse spanningen

Taakdelegatie maakt dit model al mogelijk. Gedelegeerden mogen onder meer het probleem analyseren, terugkoppeling voorbereiden en bepalen of een vervolgafspraak nodig is, zolang de arts supervisie houdt en de eindverantwoordelijkheid draagt. Een team is dus geen goedkope vervanging. Het is een slimmere verdeling van schaarse deskundigheid. Precies zoals we dit bij ViaMensa Arbo hebben ingericht.

Communicatie, snelheid en bereikbaarheid: de echte succesfactoren

Het beste medische advies is waardeloos als het drie weken te laat komt. In verzuim wint niet de slimste professional, maar de snelste en duidelijkste.

Snelheid. Een medewerker die in week één gehoord wordt, voelt zich gezien. Een medewerker die vier weken wacht, raakt verder van het werk af. Elke week wachten maakt terugkeer lastiger en duurder. Dus zes weken wachten op een eerste consult is veel te lang.

Communicatie. Werkgevers klagen niet over de medische kennis van artsen. Ze klagen over adviezen die ze niet kunnen vertalen naar maandagochtend. Wat mag iemand wel? Hoeveel uur? Wanneer kijken we opnieuw? Een goede terugkoppeling beantwoordt die vragen in gewone taal.

Bereikbaarheid. Een leidinggevende met een vraag wil vandaag een antwoord, niet over tien werkdagen. Een team met een vast aanspreekpunt, een telefoonnummer dat opgenomen wordt en korte lijnen naar de arts, maakt meer verschil dan een extra spreekuur.

De markt beweegt al die kant op: digitale eerste uitvraag, videospreekuren en kritischer kijken of een fysiek gesprek echt nodig is (HR Praktijk). Werkgevers die hun arbodienst alleen beoordelen op het uurtarief van de arts, missen waar het om draait.

Dit is geen pleidooi tegen de bedrijfsarts

Wie dit leest als kritiek op artsen, leest het verkeerd. De bedrijfsarts is een specialist met een opleiding van jaren en dat vakmanschap is te kostbaar om te verspillen aan routinegesprekken.

Juist daarom moet de rol veranderen: van poortwachter van elk gesprek naar regisseur van het team. De arts zet de koers uit, beoordeelt wat medisch beoordeeld moet worden en coacht de professionals eromheen. Veel bedrijfsartsen willen dat zelf ook. Zij lopen tegen dezelfde volle agenda’s aan als de werkgever.

Een arts die veel dossiers op afstand regisseert, doet meer voor verzuim dan een arts die de hele dag spreekuur draait. Dat is geen degradatie. Dat is de arts op de plek waar hij of zij het meest waard is.

Vijf vragen om zelf te stellen

De vraag is niet of u een bedrijfsarts nodig hebt. Die hebt u, en de wet eist het. De vraag is of u om de arts heen een organisatie hebt gebouwd die werkt.

  1. Hoeveel dagen zitten er gemiddeld tussen een ziekmelding en het eerste inhoudelijke gesprek?
  2. Wie is in onze organisatie het vaste aanspreekpunt bij verzuim en is die persoon vandaag bereikbaar?
  3. Begrijpen onze leidinggevenden de terugkoppeling van de arts en weten ze wat ze ermee moeten?
  4. Zit de arts nu bij gesprekken die een praktijkondersteuner of casemanager ook had kunnen voeren?
  5. Beoordelen we onze arbodienst op prijs per uur, of op hoe snel mensen weer aan het werk zijn?

Wie op deze vragen geen goed antwoord heeft, heeft geen tekort aan bedrijfsartsen. Die heeft een tekort aan regie.

Hoe nu verder?

Benieuwd hoe een multidisciplinaire aanpak er in jullie organisatie uit kan zien? Vul het contactformulier in en wij nemen binnen twee werkdagen contact met je op. Alternatieven: Info@ViaMensa.nl of 085 – 4018200

Deel dit bericht

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ontwikkelingen op het gebied van tweede spoor, vitaliteit en verzuim.